Zumrad va Qimmat

Bir bor ekan, bir yo‘q ekan, och ekan, to‘q ekan... Qadim zamonda bir qishloqda Zumrad va Qimmat degan ikki qiz yashar ekan. Zumrad odobli, shirinso‘z va mehnatkash ekan. Qimmat esa biroz erka, ishga erinchoqroq ekan. Ikkalasi bir hovlida, bir dasturxon atrofida o‘sgan ekan.

Bir kuni Zumrad ko‘zachasini olib, tog‘ etagidagi buloqqa suv olgani boribdi. Buloq bo‘yida kichkina, fayzli bir kulba bor ekan. Kulbada oppoq sochli, nuroniy Momo yashar ekan.
Zumrad eshikni ohista taqillatibdi: «Assalomu alaykum, buvijon! Sizga yordam beraymi?» — debdi.
Momo quvonib ketibdi. Zumrad hovlini supuribdi, gullarga suv quyibdi, non yopish uchun xamir qoribdi. Ishlarkan, sekingina qo‘shiq ham xirgoyi qilibdi. Momo esa ayvonda o‘tirib, uning qo‘shig‘ini zavq bilan tinglabdi.
Buloq ham shildirab, unga jo‘r bo‘libdi:
«Shildir-shildir buloq oqadi, shirin so‘zlar dilga yoqadi...»

Kun botay deganda Momo Zumradning boshini silab, duo qilibdi: «Umringdan baraka top, qizim». Keyin uni tokchadagi sandiqlar oldiga boshlabdi. Sandiqlar katta-kichik, rang-barang ekan. Ba’zilari zarhal, ba’zilari oddiy yog‘ochdan ekan.
«Mehnatingga rahmat. Xohlaganingni tanlab ol», — debdi Momo.
Zumrad ko‘zini katta sandiqlarga tikmabdi. Eng kichkina, oddiy yog‘och sandiqchani olibdi. Momoga ta’zim qilib, rahmat aytibdi va uyiga qaytibdi. Yo‘l-yo‘lakay qushchalarga non ushog‘ini sepibdi, buloqdan to‘la ko‘zacha suv olibdi.
Uyda sandiqchani ochibdi-yu, hayron qolibdi. Ichidan nur sochgan marjonlar, rang-barang atlas va xushbo‘y dala gullari chiqibdi! Xona iliq, oltin nurga to‘libdi. Zumrad marjonlarni ohista silab, Momoning mehribon duosini yana bir bor eslabdi.
Uzoqdan buloq yana shildirabdi:
«Shildir-shildir buloq oqadi, shirin so‘zlar dilga yoqadi...»

Buni ko‘rgan Qimmat ham buloq tomon chopibdi. «Menga ham shunday sandiq kerak!» — debdi u o‘ziga-o‘zi.
Kulbaga kirib, salom berishni ham unutibdi. Momo undan yordam so‘rasa, Qimmat esnab, supachada o‘tiraveribdi. Xamir qorishga ham, gullarga suv quyishga ham erinibdi. Hatto choynakni ham qo‘liga olmabdi.
Kechqurun Momo unga ham sandiq tanlashni aytibdi. Qimmat o‘ylab ham o‘tirmay, eng katta, zarhal sandiqni sudrab olibdi. Uyga kelib, sandiqni shoshib ochibdi... Ichi bo‘m-bo‘sh ekan! Faqat mayin shabada «vush-sh» etib, Qimmatning yuziga tegib o‘tibdi.
Qimmat jimgina o‘tirib qolibdi. U Momoning mehribon ko‘zlarini, Zumradning shirin so‘zlarini eslabdi. Yuragi iliq tortib, uzoq o‘ylanib qolibdi... Kechasi derazadan buloqning ovozi eshitilibdi, go‘yo u ham Qimmatga nimadir shivirlayotgan ekan.

Ertasi tongda Qimmat yana buloq bo‘yiga boribdi. Bu safar u eshikni ohista taqillatibdi:
«Assalomu alaykum, buvijon! Kecha sizga salom bermabman. Bugun yordam beray», — debdi.
Momo jilmayib, uni quchoq ochib kutib olibdi. Qimmat hovlini supuribdi, buloqdan suv olib, gullarni sug‘oribdi, Momoga choy damlab beribdi. Momo esa uning peshonasidan o‘pib: «Ilohim, baxtli bo‘l, qizim», — deb duo qilibdi. Bu duo Qimmat uchun har qanday sandiqdan qimmat sovg‘a bo‘libdi.

O‘sha oqshom ikki qiz sandal atrofida o‘tirib, Momoni eslashibdi. Oy chiqib, qishloqni kumush nurga burkabdi. Buloq uzoqdan mayin kuylabdi:
«Shildir-shildir buloq oqadi... shirin so‘zlar dilga yoqadi...»
Sandal iliq, oy nuri mayin, ko‘rpachalar yumshoq, nafaslar sokin ekan... Zumrad ham, Qimmat ham shirin uyquga ketibdi. Xayrli tun.